IIM- पदवीधारक, बिहार मधला भाजीविक्रेता कौशलेन्द्र कुमार



कॉर्पोरेट विक्रेता: आयआयएम पदवी वापरुन  कौशलेन्द्र कुमार यांनी आपल्या शेतकरी आणि 3000 भाजी विक्रेत्यांचे जीवन बदलले  आहे.
   आज आपण समाजात असे अनेक लोक पहातो,जे उच्चशिक्षित असुनही केवळ चांगली नोकरी नसल्याने हताश आहेत्,पण आहे त्या शिक्षणाचा योग्य फायदा घेऊनकाहितरि नविन करण्याचा विचार करुन आयुष्यात जे पुढे जातात ,तेच खरे उद्योजक्.....असाच यशस्वी प्रयत्न केला आय्.आय्.एम पदवी धारण केलेल्या कौशलेन्द्र कुमारने,
आपण भाज्या विकण्यासाठी एमबीए असणे आवश्यक नाही. परंतु आयआयएमअहमदाबादच्या 30 वर्षीय कौशलेन्द्र कुमारने हे करण्याचा निर्णय घेतला. बिहारच्या नालंदा येथील एका दुर्गम गावापासून दूर असलेल्या कौशल्यान्द्रने आपले प्राथमिक शिक्षण गावात केले आणि माध्यमिक शिक्षणासाठी ते नवादा शहरात आले.
ते बिहारच्या लहान शेतकर्यांतील कष्टकरीपणाचे जीवन बघत वाढले होते. विशेषतः 1 9 87 साली पूरग्रस्तांनी त्यांच्या गावाला पटनाच्या घाऊक भाजी बाजाराशी जोडणारा एकमेव रेल्वे मार्ग उद्ध्वस्त केला होता. त्या वेळी भाजीपाला उत्पादकांच्या प्रचंड संख्येने स्थलांतर आणि गरिबी हटवून त्यांचे नुकसान झाले होते.
त्यावेळी  त्यांच्या  मनावर  परीणाम  झाला  आणि  त्यांनी आपल्या सहकर्मी लोकांसाठी काहीतरी करण्याची प्रतिज्ञा केली.
 कौशलेन्द्र कुमारने हे करण्याचा निर्णय घेतला असता बिहारमधील 3000 बेरोजगार शेतकरी आणि 500 रस्त्यावर विक्रेत्यांची सामाजिक-आर्थिक स्थिती वाढली आहे. कुमार यांनी शेतीसाठी आणि त्यांच्या नवीन उपक्रमांद्वारे विक्रीसही चालना दिली आहे.
कौशलेन्द्रने शेतीसाठी ताजे उत्पादन (एफएफपी) ) Retail आणि supply chain model द्वारे सादर केले आहे ज्यात शेतकरी आणि मार्गावरील विक्रेते थेट भागीदारी करतात.
"शेतकरी शेतात कसे राबतात हे माहित आहे पण उत्पादन वाढविण्यासाठी तंत्रज्ञानाची त्यांना अजिबात माहीती  नव्ह्ती आणि त्यांच्याजवळ बाजारही नव्हता" कौशल्यान्द्र म्हणाले की, 'समृद्धि' Samriddhi’ हा ब्रॅंड स्थापन करुन भाजीपाला उत्पादक आणि विक्रेत्यांना संघटित केले जाते आणि त्यांना व्यावसायिक बनविण्यासाठी कौशल्या फाऊंडेशन द्वारे मदत केली जाते.
बिहारमधील एका लहान शेतक-यासाठीच्या मर्यादा सांगताना ते म्हणतात की 9 0 टक्के लोकांकडे शासकीय योजना किंवा बॅंकांमधून पतपुरवठा नाही. बहुतेक शेतकरी जमिनी मालकीचे नाहीतपण जमीन भाडेभाडेपट्टी किंवा इतर कापणी / नफा शेअर वर आधारावर वाढतात. कौशल्या फाऊंडेशनने अशा भाजीपाला शेतक-यांना लहान गटांमध्ये एकत्रित केले.
भाजीपाला विक्रेत्यांसाठी म्हणूनते कठोर जीवन जगतात कारण त्यापैकी बहुतेक हे गावोगापासुन स्थलांतर करतात. त्यातील सुमारे 60 टक्के महिला आहेत. पोलिस आणि नगरपालिका यांच्याकडून त्यांना वारंवार त्रास दिला जातो. खरेदी, वाहतूकस्वच्छता / धुलाईवर्गीकरणव्यवस्थाग्राहकांची हाताळणी आणि संचयनाची कमतरता यामुळे होणारी वाहतूक त्यांच्या हालचाली देखील करतात. अशा भाजीपाला शेतक-यांना समृद्धीच्या बॅनरखाली आणण्यात आले.
2007 मध्ये Samriddhi’ ब्रॅंडचा हस्तक्षेप झाल्यापासून शेतकर्यांची कमाई 25 ते 50 टक्के आणि विक्रेत्यांच्या संख्येत 60 ते 100 टक्क्यांनी वाढ झाली. कौशल्यान्द्र प्रमाणेच नालंदा जिल्ह्यातील गोकुळ बीघातील राहुल राजन यांनी शेतीसाठी एक संधी दिली आणि दिल्लीत व्होडाफोनमध्ये नोकरी सोडली आणि शेतकर्यांच्या उत्पन्नातून नवीन कारही खरेदी केली.
विक्रेते दरमहा 8000 रुपये कमावतात आणि त्यांचा कामाचा वेळ दररोज 14 ते 8 तासांवर कमी करण्यात आला आहे. ते आता 'समृद्धीभाजी विकणारा समृद्धी एसी ग्रीन कार्ट पासून निर्मित Sale point पासून विकतात जे भाज्या ताज्या  ठेवतात.
"कौशलेन्द्र यांनी एक मजबूत सामाजिक राजधानी स्थापन केली आहे आणि या सामाजिक उद्योगाला किती मेहनत आणि प्रामाणिक आहेत ते यावरून दिसून येते असे Professor of Marketing and Chairperson of Retailing at IIM-Ahmedabad यांनी सांगितले.
कौशेलेंद्र बिहारमधील पटनानालंदाआराजहानाबादनवादा आणि गया आणि जिल्ह्यातील लखनऊ या जवळच्या गावातील शेतकर्यांसोबत काम करतो.
लखनौमध्ये पट्ट्यामधील प्रक्रिया व पॅकेजिंग केंद्रासाठी भाजीपाला कमी खर्चात आणले जातात. भाज्या प्रक्रियेतपॅकेज केल्या जातातबार-कोड आणि किंमत टॅग असलेले लेबल केले जातात आणि नंतर शहरातील नियुक्त sales points ला वाटप केले जाते.
कौशलेंद्र म्हणतात की त्यांनी नफा कमवलेला नाही. परंतु हा उपक्रम हा सर्व भागधारकांसाठी फायदेशीर झाला आहे.
Get NETBHET straight in your inbox / आता नेटभेट मिळवा थेट इमेल द्वारे
Enter your email address / खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या.

IIM- पदवीधारक, बिहार मधला भाजीविक्रेता कौशलेन्द्र कुमार IIM- पदवीधारक, बिहार मधला भाजीविक्रेता कौशलेन्द्र कुमार Reviewed by varsha on 03:09 Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.